Σχέση μητέρας – κόρης

Image

Ο μύθος της Περσεφόνης, θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι μια συμβολική αναπαράσταση της περιπέτειας της εσωτερικής ζωής που, για να γνωρίσει, θα βυθιστεί στο πένθος, για να μπορέσει κατόπιν να ανθοφορήσει. Καθρεφτίζει τη δύναμη της αλλαγής. Γιατί οι άνθρωποι δε θα μπορέσουν να βιώσουν τις αλλαγές των εποχών αν δεν πενθήσουν. Μόνο έτσι θα αποκτήσουν παρελθόν. Και το παρελθόν είναι αναπόσπαστο μέρος του κόσμου.

Είναι ακόμη, ο μόνος μύθος που κανένας ιστορικός δεν μπόρεσε να εξοστρακίσει, όπως έχει γίνει με άλλους μύθους και αυτό γιατί ο συμβολισμός του υπονοεί τη γέννηση της ζωής. Είναι το στάρι που θα πεθάνει, θα μπει στη γη για να ξαναγεννηθεί. Είναι η έννοια του πεπρωμένου. Γιατί, όπως μας λέει και ο Caston Bachelart, χαρακτηριστικό του ανθρώπου δεν είναι η φύση του, είναι η ιστορία του που θέλει να τη ζήσει, να τη δραματοποιήσει, για να την κάνει πεπρωμένο.(Caston Bachelart)

Κανείς όμως από τους μελετητές δεν μπορεί να εξηγήσει το γιατί η Περσεφόνη πρέπει να εγκαταλείψει τον άντρα της όσο χθόνιος και αν είναι και να βρεθεί πάλι στην αγκαλιά της μητέρας της. Λέγεται λοιπόν από τον Walter Burkert ότι είναι κάτι που μόνο στον Ελληνικό μύθο βρίσκουμε.

Η Περσεφόνη φεύγοντας από την αγκαλιά της μητέρας της θα γνωρίσει τον έρωτα του Άδη και θα τον αγαπήσει, γιατί θα φάει τα σπόρια από το ρόδι που θα της δώσει για να είναι πια μετά από αυτό για πάντα δική του.

Το ρόδι είναι τροφή για τους νεκρούς. Η ροδιά, η ανεμώνα είχαν φυτρώσει από το αίμα του Άδωνη. Ο Άδης έδωσε στην Περσεφόνη, πριν φύγει για να συναντήσει τη μητέρα της, επτά σπόρους από το ρόδι και λέγεται ότι αυτοί οι σπόροι αντιπροσώπευαν τις επτά φάσεις της σελήνης, φάσεις που οι γεωργοί περιμένουν για να εμφανιστούν τα πρώτα βλαστάρια των καρπών.

Γύρισε λοιπόν ξανά στην αγκαλιά της μητέρας της και αμέσως βλάστησαν οι κρυμμένοι μέσα στη γη σπόροι. To πένθος είχε περάσει.

Οι μύθοι εκφράζονται μόνο με συμβολική γλώσσα, εξ αιτίας όμως της οδύνης και της οργής που μπορούν να προκαλέσουν μπορούν να εξιδανικευτούν.

Η εξιδανίκευση της αγάπης που η Δήμητρα έτρεφε για την κόρη της δεν ήταν τίποτε άλλο από τη διχοτομημένη πλευρά του εαυτού της. Έβλεπε στο πρόσωπό της κόρης της ένα κομμάτι του εαυτού της, που όμως δεν μπορούσε να καταλάβει, γιατί αυτή η σχάση που δημιουργούνταν ήταν η απαγόρευση του έρωτα που θεωρούσε πως θα ήταν η βασική αιτία για να χάσει τη κόρη της. Έγινε έτσι δέσμια αυτού του αρχαϊκού και ανελέητου υπερεγώ της. Πιθανόν αυτό που την τρόμαζε να ήταν το κομμάτι του σκότους, που αυτή δεν άντεχε, το κομμάτι της νύχτας που εμπεριέχει τον Έρωτα και τα βάσανα που έχει ο ναρκισσισμός. Ο Paul Diel λέει, ότι ο μύθος της Δήμητρας συμβολίζει ένα ακόμα στοιχείο: τους πολλαπλούς μύθους του ανθρώπου, που είναι εκτεθειμένοι στο διεστραμμένο πειρασμό.

Η Περσεφόνη, εγκλωβισμένη μέσα σε αυτή τη σχάση, αναγκάστηκε να ανεβοκατεβαίνει ανάμεσα στη επιθυμία και στον ατελή αποχωρισμό από την αρχαϊκή δύναμη της μητέρας της.

Η Περσεφόνη ακόμα, δεν είναι σύμβολο ανεξαρτησίας, όπως ήταν π.χ η Αφροδίτη και δεν μπορούσε να εκφραστεί χωρίς τη μεσολάβηση της μητέρας της και του συζύγου της. Γι’ αυτό το λόγο πιθανόν αντέγραφε τη μητέρα της με το να ελέγχει τον Κάτω Κόσμο, τιμωρούσε δε ανελέητα τις εκάστοτε ερωμένες του Άδη. Δεν είναι τόσο αθώα όπως πιθανόν να θέλαμε.

Και τώρα θα σας πω μια άλλη ιστορία.

Η Άννα λοιπόν υπέφερε από πανικούς. Δεν μπορούσε να κυκλοφορήσει μόνη της, ένιωθε να πνίγεται και να χάνει τον κόσμο. Ήταν μια όμορφη γυναίκα, παντρεμένη, με δύο γιους. Δεν ήταν όμως μόνο αυτό το πρόβλημά της.

Δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί ο άνδρας της θύμωνε μαζί της, επειδή εκείνη ήθελε δύο μήνες να μένει μαζί με τη μητέρα της, που κατοικούσε σε μια γειτονιά κοντινή με τη δική της.

“Τους φροντίζω, αλλά το βράδυ γυρίζω στη μητέρα μου. Είναι πολύ δύσκολο να την αποχωριστώ. Για μένα είναι μια πάρα πολύ καλή μάνα”.

Αρνιόταν να αποχωριστεί μια τόσο καλή μάνα. Και πράγματι, αντικειμενικά, η μητέρα της ήταν μια πολύ καλή μάνα. Είχε φροντίσει πολύ τα παιδιά της. Είχε δύο κόρες κι ένα άντρα που ήταν πνιγμένος στα χρέη και έπρεπε πάντα να βρίσκεται κάπου κρυμμένος.

Η γυναίκα του αδιαμαρτύρητα, χωρίς ποτέ να τον κατηγορήσει, του συμπαραστάθηκε μέχρι το θάνατό του. Μετά βοήθησε τις κόρες της να σπουδάσουν και να μορφωθούν και εκείνες τη λάτρευαν. Έμεναν λοιπόν εκ περιτροπής μαζί της Δυο μήνες η μία και δύο μήνες η άλλη.

“Δεν ήταν αρκετό έλεγαν, αλλά οι άντρες τους είχαν αντιρρήσεις για περισσότερο. Μετά ήλθαν για την Άννα οι πανικοί και κάτι την έπνιγε και της έκοβε τη λαλιά και εκείνη δεν ήξερε γιατί. Η σεξουαλική της ζωή ήταν ικανοποιητική, αλλά εκείνη δε μπορούσε να βγει και να πάει μια εκδρομή με τον άνδρα της και την οικογένειά της. Το μόνο που ήθελε ήταν να πάει στη μητέρα της.

Η έννοια της πολύ καλής μάνας!

Η Δήμητρα ήταν μια πολύ καλή μάνα. Λάτρευε την κόρη της. Το στοιχείο που υπάρχει σαν χαρακτηριστικό στη Μυθολογία για τη λατρεία της είναι της θεάς που παρέχει τους καρπούς της γης, τους κρυμμένους μέσα στη γη, δηλαδή στο σκοτεινό κόσμο του θανάτου και ότι είναι αχώριστη από την Κόρη.

Είναι όμως αυτό η ευτυχία;

Πόση ελευθερία μπορεί να υπάρχει σε μια τέτοια σχέση, μια σχέση τόσο πολύ συγχωνευμένη; Μια τόσο απόλυτη σχέση που μπορεί να πάρει τη μορφή ενός καταδιωκτικού αντικειμένου γιατί είναι παντοδύναμη και ελεγκτική. Γιατί όσο η μάνα χαίρεται για αυτή της την Ζωοδότρα εξουσία, τόσο πιο πολύ μπορεί να γίνει θανατηφόρα η δύναμή της. Η έννοια της αντρικής παρουσίας είναι χωρίς νόημα γι’ αυτήν. Μέχρι και ο Δίας σκιάχτηκε μαζί της.

Η μητέρα είναι η αρχή της ζωής. Γιατί πριν γεννηθεί η αγάπη και ο έρωτας προς το πατέρα, υπήρχε η δυνατή προσήλωση προς τη μητέρα.

Η ενδοβολή μιας αρκετά καλής μητέρας είναι απαραραίτητη για την καλή ανθοφορία της ζωής μας.

Ο χωρισμός η ματαίωση και μετά ο θρήνος και το πένθος είναι ο μόνος δρόμος για την ικανοποίηση.

Η Περσεφόνη θα γυρίσει από τον Άδη, αλλά θα είναι μια άλλη. Θα έχει γευθεί το ρόδι και θα έχει γνωρίσει τον έρωτα και τα μυστήρια του σκότους. Θα είναι ο οδηγός για όλους που θα επισκεφτούν το Βασίλειό της,, που συμβολίζει το χθόνιο, το υπόγειο, το κρυφό, τον κόσμο της υπόγειας διαδρομής, του ασυνείδητου.

Είναι και τα όνειρα. Που είναι οι μύθοι των ανθρώπων, όπως και η ιστορία του κάθε ενός χωριστά.

Η προέλευση του ονείρου έχει βάση στο μύθο, και η βάση τους βρίσκεται στο ασυνείδητο. Ο Freud αισιοδοξούσε ότι ο λόγος θα έφερνε στο φως της ανθρωπότητας τους μύθους, οι οποίοι, εκφράζουν τις επιθυμίες της παιδικής ηλικίας, που κυρίως είναι οι αιμομικτικές επιθυμίες, και η Μυθολογία είναι γεμάτη από αυτές.

Έτσι θα τελειώσω πρώτα με το όνειρο μιας κόρης

“Βρισκόμουν σε ένα ξερό βουνό. Περπατούσα μέσα από καμένα δάση. Δεν υπήρχε ποτάμι ούτε πηγή στο δρόμο μου. Νόμιζα πως βρισκόμουν στο φεγγάρι που πάντα το φανταζόμουν τρομακτικό. Έψαχνα με αγωνία ένα φυλλαράκι πράσινο. (σιωπή) Σκεφτόμουν τη μητέρα μου. Ξαφνικά βρέθηκα μπροστά σ’ ένα τοπίο που ήταν πολύ μακρινό, που φαινόταν η θάλασσα. Άρχισα να κατηφορίζω τρέχοντας”.

Ευτυχία Καλλιτεράκη Ψυχαναλύτρια-Ψυχοθεραπεύτρια, Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας, Μέλος και Διδάσκουσα της Ελληνικής Εταιρείας Ομαδικής ανάλυσης και Οικογενειακής Θεραπείας

Φωτογραφία Antanas Sutcus

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s