Βιώματα αποστέρησης και υπερπροστασίας στα παιδιά

Image

φωτ.: Λουκάς Βασιλικός

Τα πρώιμα βιώματα αποστέρησης έχουν για το παιδί δύο επιπτώσεις. Η πρώτη επίπτωση είναι ότι μαθαίνει να παραιτείται πρόωρα , οπότε αναστέλλεται παντού η δυνατότητα του να διεκδικεί. Όποιος όμως δεν διεκδικεί και δεν μπορεί να πάρει , δύσκολα μπορεί να αποφύγει το συναίσθημα της ζήλειας, όταν μάλιστα βλέπει τους άλλους να παίρνουν χωρίς ενδοιασμό , αυτό που ο ίδιος δεν τόλμησε ποτέ να απαιτήσει. Και επειδή η ζήλεια δημιουργεί ενοχές, που τον κάνουν να αισθάνεται άσχημα , προσπαθεί να την αποφύγει , μετατρέποντας την αδυναμία του σε αρετή.

Εξυψώνει δηλαδή την αναστολή του σε ιδεολογία , σε ταπεινοφροσύνη και ολιγάρκεια και με τον τρόπο αυτό παρηγορείται με το συναίσθημα της ηθικής υπεροχής. Η άλλη επίπτωση των πρώιμων βιωμάτων αποστέρησης είναι η αίσθηση του παιδιού ότι δεν αξίζει να αγαπηθεί, πράγμα το ποποίο είναι κατά βάση αίτιο για την δημιουργία και την διατήρηση αισθημάτων κατωτερότητας . Πρέπει πρώτα να έχει αγαπηθεί κανείς για να μπορέσει να αισθανθεί ότι αξίζει αυτό το συναίσθημα. Αν όμως δεν έχει βιώσει την αγάπη , τότε θεωρεί τον εαυτό του υπαίτιο γι΄αυτό και άρα είναι εκείνος που δεν αξίζει να αγαπηθεί. Η δημιουργία των συναισθημάτων κατωτερότητας , όμως σχετίζεται και με το γεγονός ότι το παιδί δεν έχει στην ηλικία αυτή την δυναότητα της σύγκρισης . Δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί ότι είναι οι γονείς του αυτοί που δεν μπορούν να αγαπήσουν. Ο κόσμος του είναι ο κόσμος γενικά και θεωρεί πως όπως είναι οι γονείς του είναι προφανώς και όλοι οι γονείς. Όταν διακατέχεσαι από βαθιά αισθήματα κατωτερότητας , είναι δυνατόν να σου δημιουργηθεί η αίσθηση ότι δεν έχεις δικαίωμα στην ζωή και ότι κάτι τέτοιο πρέπει να το έχεις κερδίσει πρώτα , επομένως δε διακιούσαι να υπάρχεις παρά μόνο όταν ζεις για άλλους. ΄΄Ακόμα και η ύπαρξη μου είναι μαι ενοχή” είχε πει μια καταθλιπτική ασθενής με ανάλογες εμπειρίες στην παιδική της ηλικία. Το αίσθημα αυτό μπορεί να οδηγήσει σε επικέντρωση των ενοχών στο πρόσωπο της μητέρας ή και των δύο γονέων πράγμα που συνεπάγεται την εμφάνιση τάσεων επανόρθωσης και αποκατάστασης απέναντι τους. Έτσι καταλήγεις να θυσίασεις την ζωή σου στο βωμό των εγωιστικών απαιτήσεων των γονέωνς σου και μάλιστα αυτό το θεωρείς αυτονόητο. Το τελικό αποτελεσμα της επίδρασης της υπερπροστασίας και της αποστέρησης είναι παρόμοιο :και τα δύο οδηγούν στην δημιουργία μιας προσωπικότητας καταθλιπτικής δομής. Το παραχαιδεμένο παιδί κατά κανόνα αρχίζει να φοβάται και να έχει κρίσεις σε μεταγενέστερες εποχές , όταν δηλαδή η ζωή δεν του κάνει τα χατήρια του πλέον , όπως κάποτε η μητέρα του ή όταν δεν βρίσκονται υποκατάστατα της όπως για παράδειγμα ένας γάμος που συντηρεί και στηρίζει ή διάφορα κοινωνικά ιδρύματα και άλλα. Τότε διαπιστώνει πως δεν είναι σε θέση να αντέξει τις απαιτήσεις και την σκληρότητα της ζωής και μπαίνει στην κατάθλιψη ή καταφεύγει στη χρήση της οποιασδήποτε μορφής ναρκωτικών ουσιών προκειμένου να βρει διέξοδο. Το παιδί που μεγαλώενι με βιώματα αποστέρησης , μαθαίνει να παραιτείται από πολύ νωρίς και εξελίσσεται σ΄ένα ήσυχο , ντροπαλό , μη απαιτητικό παιδί , που ΄΄προσαρμόζεται εύκολα. Γίνεται ένα βολικό παιδί για τους γονείς, οι οποίοι με την σειρά τους δεν αντιλαμβάνονται την κατάθλιψη που κρύβεται πίσω από μια τέτοια συμπεριφορά. Θα συνηθίσει δε τόσο πολύ να υποχωρεί και να μην έχει απαιτήσεις που και μελλοντικά θα προσανατολίζεται προς τους ‘ άλλους και θα προσπαθεί να εκπληρώνει τις προσδοκίες και τις απαιτήσεις τους. Μιας και σαν άτομο δεν θα έχει πολλά να προβάλει θα γίνει αντικείμενο των άλλων. Επειδή δε, θα του είναι όλο και πιο δύσκολο να εκπληρώνει τις αναπόφευκτες κατά την δική του εκτίμηση απαιτήσεις των άλλων , θα καταλαμβάνεται κατ΄επανάληψη από νέες ενοχές που θα τον οδηγούν όλο και περισσότερο στην κατάθλιψη. Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος που πολλοί καταθλιπτικοί άνθρωποι αποφεύγουν τν επαφή με πολλά άτομα.

Απόσπασμα από το βιβλίο ” Τετραλογία του Φόβου ” του Fritz Riemann

Advertisements

2 thoughts on “Βιώματα αποστέρησης και υπερπροστασίας στα παιδιά

  1. Pingback: Βιώματα αποστέρησης και υπερπροστασίας στα παιδιά - Αντικλείδι

  2. Pingback: Βιώματα αποστέρησης και υπερπροστασίας στα παιδιά | Grevenamedia.grGrevenamedia.gr

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s